سيد علي اكبر قرشي
208
قاموس قرآن ( فارسي )
اشاره است باينكه روئيدنيها از هر جهت از روى حساب و اندازه است * ( وَإِنْ مِنْ شَيْءٍ إِلَّا عِنْدَنا خَزائِنُه وَما نُنَزِّلُه إِلَّا بِقَدَرٍ مَعْلُومٍ ) * حجر : 21 . ميزان : آلت وزن . و آن هر چيزى است كه با آن توزين شود ، اعمّ از آنكه قول باشد يا فعل و يا ترازوى متداول . گر چه در لغت ميزان را ترازو ، و عدل و مقدار معنى كردهاند ولى آنچه گفته شد مستفاد از قرآن و استعمالات است . در نهج البلاغه نامهء 31 خطاب به امام حسن عليه السّلام فرموده : « اجعل نفسك ميزانا فيما بينك و بين غيرك فأحبب لغيرك ما تحبّ لنفسك و اكره له ما تكره لها » در اينجا مىبينيم كه نفس انسان ميزان است مىتوانيم با آن كارها و محبوبات و مبغوضات خويش را توزين كنيم و در نامهء 43 . به مصقلة بن هبيرة مينويسد « . . . لتجدنّ بك علىّ هوانا و لتخفّنّ عندى ميزانا » اگر اينكه ميگويند درست باشد حتما خودت را پيش من خوار خواهى يافت و ميزانت پيش من سبك خواهد شد . در اينجا مراد از ميزان مقام و منزلت است . در مجمع ذيل * ( وَالْوَزْنُ يَوْمَئِذٍ الْحَقُّ ) * اعراف : 8 . فرموده : در روايت آمده : « انّ الصّلوة ميزان فمن وفى استوفى » . در دعاى چهل و دوّم صحيفهء سجّاديه دربارهء قرآن مجيد فرموده : و جعلته . . . ميزان قسط لا يحيف » يعنى : قرآن را ترازوى عدالتى كردهاى كه زبانه اش از حق نگردد . پس قرآن ترازوئى است براى سنجش حق و باطل . قرآن مجيد اين لفظ را در ترازوى متداول و غيره به كار برده است مثل : * ( وَأَوْفُوا الْكَيْلَ وَالْمِيزانَ بِالْقِسْطِ ) * انعام : 152 . يعنى پيمانه و ترازو را بانصاف تمام كنيد و ناقص ننمائيد . اين آيه در ترازوى معمولى و آلت سنجش اموال است . * ( وَالسَّماءَ رَفَعَها وَوَضَعَ الْمِيزانَ . ) * * ( أَلَّا تَطْغَوْا فِي الْمِيزانِ ) * رحمن : 7 و 8 .